SLOW Management en de menselijke maat en kansen in een nieuwe economie
Een verslag van Anna Adrichem (boswandelcoach, nikakleuradvies)

http://www.boswandelcoach.nl/
http://www.nikakleuradvies.nl/

Ineke Rabbering opent deze namiddag en avond. Ze heet, naast de gasten en leden, in het bijzonder de nieuwe jaarleden welkom met een mooi geschenk.
De 45 aanwezigen worden uitgenodigd om, samen met Paul van Olffen van de Vrijplaats, de drukte van de dag achter zich te laten en hier 'werkelijk aan te komen'.

http://www.devrijplaats.com/

Paul helpt ons letterlijk stil te staan bij het moment. Na het stellen van een visueel doel lopen we recht op dat doel af waarna het volgende doel wordt gesteld met dezelfde actie. We staan weer stil en gaan naar binnen. Daarna reiken we naar buiten; één persoon wordt aangetikt en zegt zijn naam. De mensen daaromheen roepen –met tussenpozen- de naam van die persoon. Hij of zij loopt daarna in de richting van degene die roept. Dit wordt uitgebreid met meer mensen, namen en elkaar roepen.
Ter afsluiting staan we weer stil; ene hand op de buik, andere hand op het hart. Rondlopen zonder enige verplichting om contact te maken; binnen en buiten samen.

Weer terug op de plaats heeft Jaap Peters 10 voorwerpen op tafel neergelegd. Ons wordt gevraagd dit te ordenen.Wat blijkt? We ordenen allemaal anders.
De vraag die gesteld wordt is: "Hoe zou dat dan gaan in organisaties?" Kenmerk van organisaties is dat ze immaterieel zijn. Ze zijn zienswijzen geen zijnswijzen.

Jaap prikkelt ons met tegendraadse inzichten. Hij houdt een waar gebeurd verhaal over het splitsen van het gemengd bedrijf naar een bedrijf met kerntaken. Na WO II is met de beste bedoelingen (geen hongersnood) uiteindelijk een foute uitkomst bewerkstelligd.
De boer moet kiezen: intensivering van de teelt van varken, koe of kip? Kies je voor kip, kies je dan voor het vlees, de eieren of de mest?
Meer en meer kijkt men naar efficiency, specifieker voer zodat de kip eerder in tijd het juiste gewicht heeft, gemanipuleerd dna om het juiste type kip te krijgen dat nog sneller het gewenste gewicht heeft. Er wordt gemeten in de veronderstelling dat je kunt bijstellen. Het leidt tot kritische succesfactoren, meer coördinatie, afstemming, competentiemanagement (dna). Kippen die halverwege de gewenste periode niet op het juiste gewicht zijn, worden 'preventief geruimd'. Het gaat zelfs zó ver dat er een speciaal soort kip ontstaat dat als 'plofkip' uit zichzelf na 38 dagen doodgaat als gevolg van de onredelijke groei ten behoeve van de kipfilet.
Naast de 'plofkip' is er inmiddels de watertomaat (tomaat in de kas aan het 'infuus') en de 'individueel gehuisveste' oftewel kistkalf. De echte tijd wordt stilgezet om plaats te maken voor geplande tijd.
Na verloop van tijd (eind jaren '90) rijst bij Jaap in zijn werk de vraag "Waar zijn we mee bezig? Er zijn grenzen aan het optimaliseren". Dit leidt bij hem tot rationaliteitsschaamte.

Waar zit de weeffout? in de 4e dimensie = tijd.
We proberen steeds alles stil te zetten ten opzichte van de tijd = Time Out.

Het verschil tussen managen en organiseren komt ook voort uit omgaan met de tijd:
Managen = iets voor elkaar krijgen door de tijd stil te zetten.
Organiseren = onderdelen afstemmen om gezamenlijk iets voor elkaar te krijgen door in de echte tijd te bewegen.

Jaap geeft vervolgens voorbeelden uit de voetbalsport. Hij toont een foto van het stadion de Arena in Amsterdam en vergelijkt de problematiek van de grasmat met die van mensen. Vanuit gezond verstand zou je zeggen: "Gras groeit vanzelf". In de Arena wortelt het gras niet; er staan de hele dag lampen en windmolens op gericht om het te laten groeien. Hier gebeurt het proces eveneens volgens geplande tijd.
Wat gemist wordt is passie en echte tijd.

Ook mensen wortelen niet als er geen passie is en echte tijd. Passie voor het werk dat ze doen; werk dat ze af willen maken omdat ze erbij betrokken zijn. Niet omdat ze werken om louter hun target te halen binnen de geplande tijd.

Jaap geeft een boeiende uitleg over de verschillen tussen Europees en Amerikaans voetbal. Je kunt ze vergelijken met het Rijnlands model en het Anglo Amerikaans model =tijd stilzetten.

Aan de hand van de film De Matrix geeft Jaap uitleg over de chaostheorie.
De lichtgroene beelden spelen zich af in 1991 (Matrix = baarmoeder) --> de kasplant die aan de navelstreng hangt, volledig afhankelijk;
de lichtblauwe beelden spelen zich af in 2191 (Zion = oordelingsvermogen hebben in elke nieuwe situatie = keuzes maken; òf pas de regels toe òf denk zelf.
Het gevecht van Nio tegen het systeem; het kost veel tijd om Nio te overtuigen om te gehoorzamen aan het systeem.

Hoe zijn organisaties ingericht?
In organisaties zijn er twee, misschien drie lagen.
De planning was er eerst als één van de ondersteunende diensten. Tegenwoordig hoort het bij de stafafdeling.

Jaap geeft hiermee aan dat de laag die contact heeft met de klant moet bepalen hoe er gewerkt wordt. Er moet eerst verbinding met jezelf zijn, pas dan met een ander. In bovenstaande nemen de processen en de planners het over; daar ligt de macht. We zien steeds meer bedrijven / organisaties ongemerkt overgaan op 'intensief' management waar processen de dominante factor zijn = Anglo Amerikaans model.
Dit terwijl in de veehouderij langzaamaan meer overgegaan wordt op ecologische alternatieven met verbluffend resultaat.

De Rabobank is een voorbeeld van een Rijnlands model; een van de weinige organisaties in Nederland waarbij elke kantoor in het land, als een losse coöperatie, zelfstandig functioneert, ondersteund door een centraal deel. Alles wat de klant niet interesseert, moet je in het centrale deel organiseren, zoals de faciliteiten voor telebankieren.

Jaap is voorzitter van 'de Chaosgroep'. Chaos betekent creativiteit. Out-of-the-box is ook een creatief proces in het denken.
Wat weet de chaoot? "De afwijking van de echte tijd is nodig om aansluiting te vinden bij de echte tijd". De term: Survival of the fittest; betekent niet de fitste maar dát wat passend is (to fit).

Chaos kun je te lijf met complexe systemen. Er is een groot verschil tussen complex (gemengd bedrijf, ons lichaam, een plant, de aarde) en gecompliceerd (een horloge).
Complex betekent: in de samenhang der dingen.
Organisaties zijn complex. We gebruiken hier het woord gecompliceerd en dat is onjuist. De complexe werkelijkheid is niet gecompliceerd.

Gecompliceerd betekent: neveneffecten oplossen, een maakbare samenleving maken. Dit is slechts 'window dressing'.

Emanuel Kant had in zijn tijd al drie vragen:
Wat moet je weten?
Er zijn twee werelden:
1. de afbeelding van de werkelijkheid;
2. dat wat je voor werkelijk houdt.
Wat moet je doen?
Lef hebben, zeggen dat je met een afbeelding van de werkelijkheid de werkelijkheid ziet.
Wat mag je hopen?
Dat als jij het zegt, meer mensen dit opmerken èn zeggen.

Regels zijn regels in de context waarin ze bedacht zijn = een tijdstip in het verleden. Ik beweeg in de tijd en pas deze regels toe in 'mogelijke situaties'; de context verandert ook. Staat de tijd stil, dan is 'regels zijn regels' onzin. Onzekerheid en toekomst spelen geen rol meer. Als ik de tijd stilzet dan heb ik robots op de werkvloer die dan wèl geprogrammeerd zijn om aardig te doen.

Toekomst is onzeker, niemand weet wat morgen brengt. Daar in durven stappen getuigt van zelfvertrouwen. Gebrek aan vakmanschap veroorzaakt onzekerheid en daardoor stappen mensen terug in het systeem (checklists, cijfers, controles).

Er worden tenslotte nog twee oplossingen gegeven:

Oplossing 1:
Houd afbeeldingen (illusie/planning) niet voor de realiteit.
Pak A = werkelijkheid als uitgangspunt.
Rijnlandse audit: maak foto's van eigen bedrijf.
Wees reëel.

Oplossing 2:
Houd managen en organiseren uit elkaar.
(Voorbeeld van de prullenbakken op de perrons van de NS; zinloos werk doen omdat er targets gehaald moeten worden en de medewerker die dit opmerkt niet gehoord wordt)

Het volgende overzicht geeft het verschil tussen Slow Management/Rijnlands en Fast Management/Anglo-amerikaans

Jaap sluit af met de vraag: "Hoe houden we bij de globalisering de menselijke maat erin. Hoe blijven we vanuit solidariteit werken?.

Links:
De Limes

http://www.delimes.eu/

Slow Management

http://www.slowmanagement.nl/

Intensieve menshouderij

http://www.intensievemenshouderij.nl/

Slideshow Slow Management

http://www.slideshare.net/OWD2008/een-rijnlandse-school-jaap-peters-presentation