BASKRACHT! Met Gulian van Maanen en Jeroen Vierdag 

Verslag: Tjitkse Muller Theaterdraad

We werden gevraagd instrumenten mee te nemen, dat maakte het er heen gaan al speciaal. Op pad met mijn instrumenten, die ik niet kan bespelen(!): een viool en een accordeon. Het gaf me een gevoel van opwinding en ik fantaseerde dat ik deze avond misschien wel een ingang zou leren vinden in deze instrumenten. De bas toon vinden. Samen klinken. Benieuwd!

Aangekomen bij Landgoed de Horst ontmoette ik mensen die ook met een instrument waren gekomen en een blije verwachting hadden. Het gaf meteen een speelse sfeer, en informele gesprekstof. Natuurlijk : Muziek verbindt!

Mooie zin vind ik: Wat er is groeit door in wat komt (Ineke.). Ik hoop dat dit ook voor deze workshop geldt want laat ik u dit zeggen, ik heb er zeer van genoten.

Wat gebeurde er:
Met zo'n 40 verwachtingsvolle gezichten in het publiek stak Gulian van wal, trots zijn compaan Jeroen voorgesteld. 'Deze bassist reist de hele wereld over en  is een ras muzikant.'  Over zichzelf zegt Gulian dat hij een echte bassist is in zijn daden. En is zijn missie dat bassisten naar voren leren treden en ruimte innemen om te zeggen wat ze te zeggen hebben. Bassisten groeien niet vaak door tot de top, terwijl dat volgens Gulian juist een heel goede zaak zou zijn, als dat wel zou gebeuren.

Waarom: Een bassist is een akker waar anderen op kunnen groeien en bloeien. Ze overzien en begrijpen het geheel en leggen daar het fundament voor. En gedurende de hele avond volgen er ontelbare positieve eigenschappen van de bassist, waar iedereen een a4tje van heeft kunnen meenemen. :) 

Historie
Jeroen vertelt dat hij eigenlijk gitaar wilde spelen als jongetje van 7, maar die ging aan zijn neus voorbij. Er was wel nog een bas te koop en die mocht hij hebben voor hetzelfde geld, prettige bijkomstigheid was dat hij daarmee zijn hele leven werk zou hebben, volgens de verkoper: someone has to do it! Jeroen is daar het levend bewijs van!

(H)erkennen van bassisten
Mensen horen een bassist niet duidelijk in muziek; je hoort hem pas goed als hij er niet is. Dan klopt het muzikaal niet meer. Er ontbreekt dan iets fundamenteels.  Eigenlijk een ondankbare taak.  Echter in de verdiensten wordt de bassist wel beter beloont dan bijvoorbeeld de violisten  (in het Metropole orkest) , omdat je als bassist veel verantwoordelijkheid draagt, en daar hangt de beloning aan vast. 

De bas lijn is de basis, de grondtoon. Als de bassist een fout maakt is het orkest/band in paniek.  Oftewel,  het roer verschuift en mensen zijn hun fundament /ijkpunt kwijt.  De basis wankelt en daar kan men niet op bouwen. De bassist moet dus  altijd maar doorbikkelen en constant blijven.

Jeroen laat op de laptop een opname horen van Marvin Gaye " What's Going on?" waarbij hij afzonderlijke sporen kan laten horen.  Hij laat de bas track weg en het klinkt heel vreemd en  onsamenhangend vind ik.  Daarna speelt hij zelf de baspartij in. Het verschil is onmiddellijk voelbaar. Erg leuk om zo te ontdekken 

Bas partij
Hij onderscheidt globaal 3 manieren om de bas partij in te vullen:

1. Ondersteunen in de meest basale manier. Speelt wat hem gevraagd wordt, de noten, het akkoorden schema. 
2. Meer beweging en stuwend.
3. Creatiever in de keuzes die hij maakt binnen het akkoordenschema. Neemt meer vrijheid en daarmee wordt het ook drukker.

Hoe minder plek een bassist inneemt, hoe meer je anderen de ruimte geeft. In jazz kan hij zich meer laten horen, meer creativiteit kwijt.

Tip
We moeten allemaal Jamie Jameson googelen van Motown, die heeft schier ongemerkt de meest beroemde songs van de baspartij voorzien en werd NB niet eens genoemd op de platenhoes. Is ook nog arm gestorven. En relatief onbekend.

Dat is dus de bassist die Gulian wel in zijn workshop zou willen hebben en zeggen: Stap naar voren laat je horen laat zien dat je er bent!. Net zoals de bassist op de grote foto van Gulian die een prominente plek inneemt naast de zangeres Betty Carter. Daartoe aangemoedigd door haar tijdens een concert in het Bimhuis in Amsterdam.

De 3 G's
Gulian licht het  programma toe dat bestaat uit 3 onderdelen

Gronden>Persoonlijk meesterschap, wat zijn bassistische kwaliteiten en welke mate heb jij ze ?
Groeien>Werken aan een team, hoe kan je met bassistische kwaliteiten een team laten groeien en zit dat in je eigen team?
Grooven>Genieten van elkaar                    

We gaan een formulier invullen om te ontdekken hoeveel bassistische kwaliteiten we in onszelf hebben. (Zie schema)
Het is dus niet zo dat Gulian de bassist in een groep/team wil aanwijzen maar dat mensen zich bewust worden van de baskracht in het gezelschap en de baskracht in jezelf.

Waaraan herken je een bassist. Functionele ondersteunende dragende rol.
Een dame zegt dat ze ze altijd saai vindt. Een ander zegt dat ze altijd de mooiste vrouwen hebben. (tja betrouwbaar, lage stem resoneert prettig, iemand op wie je kan bouwen).

We moeten ook Jaco Pastorius Googelen, een genie, die de basrol breder heeft getrokken.  Een hybride muzikant, tussen basiten en solisten rol in. Drijfveren van de bassisten: Voor Jeroen gold dat hij al spelend ontdekte dat hij heel goed structuur kon geven. En heeft zich daar in bekwaamd.

Pauze/buffet
In de stilte hoor je de grondtoon van elkaar. Gulian heeft het over een memorabel moment dat hij met 4 mannen in een bootje zat en in stilte een tijdlang hebben gedobberd. Dat herinnert hij zich beter dan alles wat er gezegd is.

De vijf haltes van een reis
Volgende fase van de workshop is het interview met Jeroen over de reis langs 5 haltes. Jeroen is als bassist al 8 jaar onderdeel van de Ploctones. Een muziek gezelschap, creatie van Anton Goudsmit; Gitarist.

De 5 haltes van een reis: Deze opgaande spiraal  is een instrument dat Gulian inzet voor teams om meer inzicht te genereren in de samenwerking en het team te verstevigen.

1.  Belangen: Zijn de belangen helder, is het transparant wat iedereen op de agenda heeft staan? Leg de belangen stevig op tafel. Zijn er tegengestelde belangen? Het gesprek voeren hierover is belangrijk. Bij de Ploctones kiezen ze ervoor om voor het unieke geluid te gaan met deze 4 muzikanten. Als er een niet kan gaat een gig niet door.  Daar zijn ze op uit gekomen.
2. Acceptatie. Accepteer ik deze mensen waarmee ik deze klus ga klaren? Dus ook de minder mooie kanten van elkaar? Vraag van Gulian aan Jeroen: Wat hebben jullie ondernomen om elkaar te leren kennen? Anton heeft de band bij elkaar gebracht omwille van de muzikale kwaliteiten. Er spelen tegengestelde krachten binnen de band, maar dat levert mooie muziek  op. Dus sturen op vakmanschap, doel is muziek!  Je hoeft geen vrienden te zijn om samen te kunnen spelen maar het is wel intiem. Je ziet elkaar soms meer dan je eigen partner. Muziek wordt nooit misbruikt om een persoonlijke vete uit te vechten. Muziek maakt nederig.
3. Open communicatie: Jeroen: Als mijn mening wordt gevraagd geef ik een eerlijk antwoord. In de band wordt eerlijkheid niet geschuwd. Je trekt heel intens samen op. En daarbij; muziek liegt niet, je kan het terugspoelen en horen, daar zit de fout.
4. Doel integratie: Smoel!  Wanneer hebben jullie goed gewerkt? Wat hebben we in de wereld gezet? Bestaan jullie over 10 jaar nog? Waar gaat het me om? Doel van de Ploctones: Voor de muzikanten uitdagende muziek maken en voor het publiek moet het toegankelijk zijn.
5. Proces beheersing: Hoe regelen jullie je vaste dingen, organisatie,  Jeroen: we hadden een manager maar die is er mee gekapt. Kreeg onvoldoende bevoegdheden omdat het iemand anders kindje was.

Wij in de zaal maakten de reis mee en wisselden in elkaar groepen ervaringen uit over teams waar we zelf in zitten

Droom en werkelijkheid
Gulian's droom is dat mensen bewuster nadenken over deze 5 fundamenten  in een team.  Voordat je de zee opgaat, blijf nog even rustig op de steiger zitten en kijk elkaar diep in de ogen. Hebben we zin in deze reis? Creativiteit vereist een strakke organisatie.

In deze tijd van crisis is er minder geld, we hebben elkaar nodig. Reculer pour mieux sauter!

Mensen met bassistische kwaliteiten in een team/organisatie stellen dus deze vragen en moeten gehoord worden. Dat kan problemen voor een groot deel voorkomen en maakt tijdig bijsturen mogelijk. Dat is de drijfveer van Gulian.  Hij liet als begeleider en inleider van deze avond mooi zien hoe een bassist werkt, hij gaf veel ruimte en hield het tegelijk op een vriendelijke manier strak in kaders, er heerste een prettige open sfeer .

Een mooie uitspraak van Jeroen vond ik:
Als je bij improviseren het zachtste instrument niet hoort als medemuzikant, hoort het publiek het ook niet. (Afstemmen/erkennen.)

Hartelijk bedankt voor de mooie avond en de leuke gesprekken ook in de kleine groepjes. Zeer leerzaam en openhartig. Muziek verbindt en de bassist zeker! 16 januari spelen de Ploctones in het Bimhuis met een gastzanger.

Groeten van Tjitske Muller,  Theaterdraad

PS de foto's zijn te vinden op de website van SMT www.smtnederland.nl