Congres Grondtoon van Leiderschap d.d. dinsdag 21 juni 2011

Geschreven door: Marco Oostdijk

Leiderschap als ''angsten bijsturen". Of weer zin geven?

Het programma op de Langste Dag van SMT bracht ons weer alle gewenste dimensies van een duurzame leerervaring: bewegen, weten, beleven, verbeelden, delen, lachen en.... tafelen.

Het centrale thema van de Dag bleek angsten overwinnen. En leiden als bijsturen.

De Thai Chi met Martin Wessels leerde ons al bewegend een paar overdrachtelijke lesjes over leiderschap. Je bent snel uit balans, als je niet bent gegrond. Schouderklopjes voelen goed. Steun krijg je van een ander. Natuurlijke geleidelijke bewegingen kosten geen energie. En leiden werkt goed als begeleiden, dus heel subtiel.

Het spiegelend paard
Het spiegelend paard gaf ons zinzicht in onze angsten en stijlen. Bijvoorbeeld mijn angst als klein jongetje voor dat grote zwarte paard. Het leerde mij weer dat - in tegenstelling wat sprekers en schrijvers vaak beweren - er geen standaardrecepten zijn voor leiderschap. Je zag alle stijlen bij het leiden en begeleiden van de paarden door deelnemers langskomen: actief sturend, losjes bijsturend, loslatend, soms met een gesprek, met veel knuffelen, met ontzag. Meestal bleef de geleide onverstoorbaar. Onstuurbaar.

Wetenschapper
Eenvoudiger leek het bij het weten. Wetenschapper Jaap Schaveling van universiteit Nyenrode stelde simpel dat alle gedrag onbewust is en dus kan je niet verder gaan dan "ermee leren omgaan, een beetje bijsturen". Want het is simpel, "alles is psychologie en biologie". En daarom ziet hij veel onzekerheid en angst in de wereld.

Hoe moet het dan wel ? Het ideaal van goed leiderschap is de drieslag Guru, Dharma, Sanga : wees een voorbeeld, draag een aansprekende visie uit en toon wijsheid. Oefen in reflectie: "neem steeds een time out".

Goede leiders zijn sociaal machtsbekwaam en kunnen steeds afstemmen, hebben een open grondhouding naar de hele wereld en de lange termijn, ver voorbij hun Ego, zijn gericht op samenhang in systemen en werken flexibel vanuit multi- perspectieven. Maar ze sturen anderen uiteindelijk alleen maar bij door hun angsten bij te sturen.

Verhalen
We kwamen verder met de beleving. Verhalen inspireren ons bij het overwinnen van angsten en patronen. Leiders leren via hun eigen levensverhaal hun eigen angsten en valkuilen kennen, zich een uitdaging stellen in hun ontwikkeling (hun 'draak'), vanuit een diep verlangen en inzicht in hun unieke karakter. Pas door dat inzicht, het aanvaarden van hun opdracht en verbindingen aan te gaan, krijgt het plot een 'happy end'. Beginpunt: je wordt in je leven en leiderschap getest op je angsten ; die en je patronen doorbreek je pas vanuit zelfkennis en creativiteit.

Hoe werkt het dus? Pas als jouw verhaal verteld is, kan je anderen hun verhaal laten maken. Broer producties leerde ons in een uurtje de ingrediënten van het levensverhaal.

Theatermakers
Er viel me iets op bij hilarische theatermakers Maranza. Zij leken natuurlijker te werken met onze krachten uit hun groene mandje dan met onze angsten uit hun rode mandje. In steeds wisselende, afgestemde rollen kregen ze de angst voor afvallen van een deelnemer eronder. Of leerden ze hem ermee om te gaan ?

Tegenover al die angst - waarin naar mijn gevoel vooral de wel wat selectieve wetenschapper doorsloeg - plaats ik een op deze dag en ons vak onderbelicht element: leiderschap door zingeving, de ultieme remedie tegen angsten. Dat zat tegelijkertijd ook in deze dag, zij het verstopt. Verhalen, humor, visie, leiders en begeleiders geven mensen zelfkennis en verbinding met hun gemeenschap, met hun waarden en idealen, met hun levensopdracht.

Dat geeft weer zin in werk, in je leven, in leiden en begeleid worden. Vanuit zelf sturing. Bewuste sturing dus.

Marco Oostdijk
begeleider zingeving

Zin & Zaak
www.zinenzaak.nl