Improviseren is een cruciale vaardigheid in deze steeds complexere tijden.

Op 20 september 2010 neemt Sergej van Middendorp de aftrap van het nieuwe SMT-seizoen. Zijn thema: jazzimprovisatie op de werkvloer. Wat houdt dit in? En hoe is hij tot de link tussen jazz en leiderschap gekomen? “Het lijkt misschien een rare wending, maar voor mij was het een logische stap.”

Jazz en wetenschap: betekent dat conservatorium of muziekacademie?
“Nee, helemaal niet. Ik ben gestart in Maastricht met de Hoge Hotelschool. Daarnaast heb ik in Engeland een MBA in management gedaan. De link naar jazz lijkt misschien ver te zoeken, maar al terugkijkend is het voor mij een logische stap geweest. Als je vanuit gastvrijheid met hotelgasten bezig bent, levert dat een bepaald resultaat op. Hetzelfde geldt voor een manager in het bedrijfsleven of voor een leider in een jazzband. In alle gevallen komt er hetzelfde soort principes bij kijken en draait het om verbindend leiderschap. In zoverre zit er in mijn ogen dus een logische lijn in mijn cv. Al kon ik, toen ik aan de Hotelschool startte, natuurlijk niet voorzien dat ik later zou gaan promoveren op improvisatie in jazz en de toepassing daarvan in organisaties.”

Wat is de trigger geweest voor je promotieonderzoek?
“Zo’n zeven jaar geleden werkte ik bij e-office, een innovatieve dienstverlener in de IT. Mijn opdracht was om de droom van de oprichters van dat bedrijf te vertalen naar concrete nieuwe diensten. Vanuit mijn intuïtie had ik daar een duidelijk beeld bij. De hele organisatie overtuigen bleek echter lastig. Mijn coach confronteerde mij toen met mijn taalgebruik: met welke woorden legde ik uit wat ik wilde bereiken? Ik was daar nooit echt bewust mee bezig geweest. Toen ik erop ging letten, merkte ik dat mijn eigen woorden nogal systemisch en abstract waren. Mijn collega’s gebruikten juist veel meer gevoelstermen. Het bleek dus belangrijk om je taalgebruik af te stemmen op je doel. Vergelijk het met de kunsten: dat zijn eigenlijk ook allemaal verschillende talen.”

Waarom koos jij voor de taal van de jazz?
“Ik ben altijd al gepassioneerd geweest over muziek en luisterde naar van alles: van Bruce Springsteen tot U2 en keiharde hardrock. Dat doe ik nog steeds en uiteindelijk evolueerde mijn voorkeur ook naar jazz. Op een gegeven moment las ik op vakantie een artikel over creativiteit en improvisatie in jazz en organisatie. Meteen liet ik een collega uit mijn team meer artikelen zoeken hierover. Bij thuiskomst lag er een hele stapel leesvoer op me te wachten. Er ging een wereld voor me open! Ik had wel al snel door dat ik niet moest verzanden in een puur academische benadering. Met hulp van mijn broer, die professioneel jazzmuzikant is, heb ik toen levende muzikale voorbeelden erbij gehaald. Die voorbeelden geven mensen inzicht in hoe zij die ideeën uit de jazz kunnen gebruiken in hun werk. Mijn persoonlijke ambitie was er de oorzaak van dat ik hier ook promotieonderzoek naar ging doen.”

Wat nou als mensen niet van jazz houden?
“Je hoeft niet per se een jazzliefhebber te zijn om iets met improvisatie te kunnen. Ik gebruik jazz als metafoor. Uit de psychologie blijkt dat metaforen de basis zijn van ons abstracte denken. Als je over organiseren en samenwerken nadenkt, is dat heel abstract. Door een voorbeeld als jazz eraan te koppelen, beredeneer je de materie vanuit een hele andere wereld. Van daaruit kun je juist makkelijker de vertaling maken naar je eigen werkomgeving en je eigen leefwereld.”

Wordt het dus swingen geblazen op 20 september?
“Dat hangt natuurlijk af van mijn eigen improvisatietalent en van de samenwerking met het publiek. De bedoeling is in elk geval dat het een interactieve bijeenkomst wordt. Van mijn kant geef ik inspirerende voorbeelden uit de jazz en stel ik provocerende vragen, bijvoorbeeld over hoe mensen zichzelf als leider ervaren. De voorbeelden en de vragen zijn aanleiding voor het delen van ervaringen en ideeën. Mensen kunnen de deur uitgaan met handvatten voor improviseren op de werkvloer. Mijn aanname is: hoe beter je in een gegeven situatie kunt improviseren, hoe meer keuzes je krijgt over hoe je met die situatie om kunt gaan. Volgens mij is improviseren dan ook een cruciale vaardigheid in deze steeds complexere tijden.”

Benieuwd naar deze sprankelende muziekmiddag?
Opgeven kan via SMT | Spirituele Management Tafel Nederland of mail naar Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. .

Door: Marjolein Simons
Het Beyschrift, bedrijfs- en projectcommunicatie